จากครั้งที่แล้ว “ใบตอง” นอกจากจะใช้เป็นภาชนะแบบห่อแล้ว ยังสามารถทำเป็นกระทงสำหรับใส่อาหารได้ด้วย การขึ้นรูปใบตองเป็นกระทงบรรจุขนมหรืออาหารมีหลายวิธี ดังนี้

กระทงมุมเดียวดุนก้น
          สำหรับใส่ขนมให้ดูมีเนื้อขนมมากขึ้น เช่น ข้าวเหนียวหน้าต่างๆ วิธีทำเริ่มจาก
          - ฉีกใบตองตามขนาดที่ต้องการประกบกัน 2 แผ่น วางสลับทางแข็งกับทางอ่อนโดยให้ด้านนวลอยู่ด้านนอก
          - จากนั้นคว่ำปากถ้วยหรือชามทาบกับใบตอง ใช้ปลายมีดเจียนจนได้ใบตองกลม
          - ทำมุมตรงกลางแผ่นใบตอง ติดไม้กลัด แล้วใช้นิ้วมือดุนให้ปลายแหลมย้อนเข้ามาในกระทง

กระทง 2 มุม
          มี 2 แบบ คือ
          กระทง 2 มุมท้องแบน หรือจะเรียกกระทง 4 มุมท้องเรือก็ได้ ใช้ใส่อาหารหรือขนมที่มีน้ำขลุกขลิกหรือแฉะ เช่น ขนมครก ข้าวเหนียวหน้าต่างๆ ถ้าเป็นกระทงใบเล็กก็ใช้ใส่ขนมกล้วย ขนมตาล วิธีทำเริ่มจาก

           - ฉีกใบตอง 2 แผ่นตามขนาดที่ต้องการ ประกบกันโดยวางทางแข็งสลับทางอ่อน และให้ด้านนวลอยู่ด้านใน
           - ตัดใบตองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า จับมุมขวาแล้วจับมุมซ้าย กะให้ได้ระดับ และจับชายให้แหลม กลัดด้วยไม้กลัด และทำอีกข้างหนึ่งเหมือนกัน

          กระทง 2 มุมดุนก้น ใช้ใส่อาหารเล็กน้อย เช่น อาหารและขนมแห้ง วิธีทำเริ่มจาก
          - ฉีกใบตอง 2 แผ่นตามขนาดที่ต้องการ ประกบกันโดยวางทางแข็งสลับทางอ่อน และให้ด้านนวลอยู่ด้านใน
          - ตัดใบตองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า จับมุมข้างหนึ่งแล้วกลัดด้วยไม้กลัด แล้วทำอีกมุม จัดให้ทั้งสองด้านมีมุมตรงกัน ดุนก้นขึ้นทั้ง 2 มุมเพื่อให้ตั้งได้

กระทง 3 มุม
          เหมาะสำหรับใส่ขนม เช่น ตะโก้ ลืมกลืน วิธีทำเริ่มจาก
          - ฉีกใบตองตามขนาดที่ต้องการ ประกบกัน 2 แผ่นโดยวางสลับทางแข็งกับทางอ่อนและวางขวางทางกัน โดยให้ด้านนวลอยู่ด้านใน
          - จากนั้นคว่ำปากถ้วยหรือชามทาบกับใบตอง ใช้ปลายมีดเจียนจนได้ใบตองกลม
          - จับมุมที่ 1 แล้วกลัดด้วยไม้กลัด กะมุมที่ 2 และมุมที่ 3 ให้เท่ากันแล้วจับมุมเหมือนมุมแรก กลัดด้วยไม้กลัด

กระทง 4 มุม
         ใช้ใส่ขนมตะโก้หรือขนมลืมกลืน ขนมเข่ง ห่อหมก เริ่มจาก
          - ฉีกใบตอง 2 แผ่นตามขนาดที่ต้องการ ประกบกันโดยวางทางแข็งสลับทางอ่อนและวางขวางทางกัน โดยให้ด้านนวลอยู่ด้านใน
          - จากนั้นคว่ำปากถ้วยหรือชามทาบกับใบตอง ใช้ปลายมีดเจียนจนได้ใบตองกลม
          - จับจีบมุมที่ 1 ให้มีความสูงพอเหมาะ กลัดด้วยไม้กลัด แล้วจับจีบมุมที่ 2 ในด้านตรงข้ามกับมุมที่ 1 ให้มีความสูงเท่ากัน
          - ระหว่างกลางมุมที่ 1 และ 2 ให้จับจีบมุมที่ 3 และจับจีบมุมที่ 4 ตรงข้ามกับมุมที่ 3 ตามลำดับ

           หลายคนอาจจะเคยเห็นตามภัตตาคารหรือโรงแรมหรูๆ เขานำใบตองมาวางรองเป็นภาชนะหรือถาดสำหรับใส่ขนมและอาหาร ซึ่งอันที่จริงแล้วคุณก็สามารถทำเองได้ แต่การทำถาดใส่อาหารต้องรู้วิธีการพับกลีบแบบต่างๆ ก่อน โดยมีวิธีการทำดังนี้ครับ
ตัวถาด ตัดใบตองเป็นแผ่นกลมขนาดตามต้องการ 2 แผ่น
การทำกลีบใบตอง การพับกลีบใบตองมีหลายแบบ เริ่มต้นจากการฉีกเส้นใบตองขนาดกว้าง 1.5 นิ้ว ยาว 6 นิ้ว แล้วพับเป็นกลีบต่างๆ ดังรูป

กลีบผกา
          - เมื่อได้ใบตองแล้วให้หงายด้านนวลขึ้น เริ่มพับริมซ้ายมาทางขวา 1 ใน 3 ส่วน และพับริมด้านขวามาให้ชิดริมด้านซ้าย
          - พับสันทบริมขวาเข้ามาอีกครั้ง ให้ได้แล้วกึ่งกลางพอดี ลายริ้วของใบตองทะแยงซ้ายและขวาจะเท่ากัน

กลีบกุหลาบ
         - เมื่อได้ใบตองแล้วให้หงายด้านนวลขึ้น พับริมด้านขวามาตรงกึ่งกลาง ให้เป็นมุมฉาก แล้วพับด้านซ้ายมาให้ชนกัน พับทบสองข้างเข้าหากัน แล้วตลบสันทบกลับมาทางขวาให้เป็นเส้นโค้งทแยง


         กลีบหัวขวาน เรียกกันหลายแบบ เช่น กลีบหัวนก กลีบหักคอม้า
        - เมื่อได้ใบตองแล้วให้หงายด้านนวลขึ้น พับริมด้านขวาเข้ามาตรงกึ่งกลางให้เป็นมุมฉาก แล้วพับด้านซ้ายเข้ามาให้ชนกัน คว่ำกลีบลงให้ด้านสันตรงอยู่ข้างบน พลิกชายด้านหน้าทบลงมาให้ชิดริมใบตอง แล้วพับมาทางซ้ายอีกทบหนึ่ง
       - พับด้านหลังเหมือนกับด้านหน้า เสร็จแล้วมีลักษณะคล้ายกับหัวนกหรือคอม้า

           กลีบบัว มีหลายแบบ เช่น กลีบบัวสาย กลีบบัวสัตตบรรณ กลีบบัวสัตตบุษย์ กลีบบัวสัตตบงกช กลีบบัวหลวง กลีบบัวเงิน กลีบบัวทอง แต่จะแนะนำแค่ 2 กลีบแบบง่ายๆ คือ

กลีบบัวกลีบบัวหลวง
           - เมื่อได้ใบตองแล้ว หงายด้านนวลขึ้น พับริมด้านซ้ายทแยงเข้ามาประมาณ 1 ใน 3 ส่วน แล้วพับริมขวาทแยงมาทางซ้าย ห่างจากสันทบประมาณ ? เซนติเมตร
           - จับริมซ้ายให้ไขว้ขึ้นมาทำมุม ใช้มือขวากดด้านขวาลง จับมุมขวา ทำเช่นเดียวกับมุมซ้าย

กลีบบัวสัตตบรรณ
          - เมื่อได้ใบตองแล้ว หงายด้านนวลขึ้น พับริมด้านซ้ายทแยงเข้ามาประมาณ 1 ใน 3 ส่วน
          - พับด้านขวามาทางซ้าย ให้พอดีชิดสันทบ พลิกกลับเอาด้านหลังขึ้น
          - จับมุมโดยให้มือขวากดลง มือซ้ายยกสันทบขึ้นไขว้ทางขวา เมื่อเสร็จแล้วเย็บด้วยด้ายเอาไว้ นำไปติดกับกระทง

กลีบฟันปลา
         - เมื่อได้ใบตองแล้ว หงายด้านนวลขึ้น พับริมด้านซ้ายทบลงมาเป็นมุมฉาก แล้วพับทบริมขวาลงมาชิดกัน พับทั้งสองข้างเข้าหากัน ใช้นิ้วหนีบไว้
         - พับแบบนี้อีกครั้ง นำมาสวมหุ้มสันทบทางขวา จัดให้ได้ระยะ แล้วเย็บให้ติดกันด้วยการเย็บด้นถอยหลัง

         การเย็บกลีบ ซ้อนกลีบใบตอง แล้วใช้ด้ายเย็บแบบด้นถอยหลังให้ติดกัน (ดังรูป) จนได้เส้นรอบวงเท่ากับตัวถาดที่เตรียมไว้ ตัดส่วนปลายใบที่เกินออก
การประกอบกลีบกับตัวถาด นำใบตองที่เตรียมไว้ 2 แผ่นประกบกับกลีบใบตอง โดยให้ด้านนวลอยู่ด้านนอก เย็บแผ่นตองกับกลีบใบตองให้ติดกัน
เย็บนมปิดรอยตะเข็บ ฉีกใบตองเป็นเส้นยาว ขนาดกว้างประมาณ 1 เซนติเมตร 2 เส้น นำมาไขว้ทำเป็นมุมที่เรียกว่า “นม” (ดังรูป) เย็บปิดรอยตะเข็บรอบๆ ถาดใบตอง

          และก็ให้ประจวบเหมาะที่ในเดือนนี้จะมีเทศกาลวันลอยกระทงพอดี คุณสามารถนำเทคนิคการทำกลีบใบตองชนิดต่างๆ ไปประยุกต์ใช้ในการทำกระทงได้ด้วยนะครับ โดยตัดต้นกล้วยตามขวาง หนาประมาณ 1.5-2 นิ้วมาทำเป็นฐาน พับกลีบใบตองและเย็บเป็นตับ นำไปติดรอบขอบฐาน เศษใบตองที่เหลือก็นำมาติดตกแต่งให้สวยงาม ใส่ดอกไม้ ธูป เทียน เสียหน่อย ก็ได้กระทงน้อยไปลอยในสระกันแล้ว

           นอกจากใบตองสดแล้ว ใบตองแห้งก็มีประโยชน์ สามารถนำมาใช้ได้ด้วยการนำใบตองอ่อนมาตากแดดแล้วรีดจนเรียบ ใช้กรรไกรตัดเป็นรูปร่างเรียงไว้สำหรับห่อขนมได้ เช่น ใช้ห่อขนมเทียน ทำเป็นกระทงสำหรับขนมเข่งหรืออาหารเช่น หมี่ผัด จุ๋ยก้วย กุยช่าย เป็นต้น

          จบเรื่องราวของใบตองก็ 2 ตอนพอดี ในครั้งหน้ายังมีวัสดุธรรมชาติที่จะแนะนำให้คุณใช้ทำเป็นภาชนะบรรจุอีกหลายชนิด ต้องติดตามครับ.