คุณแม่ของผมอายุใกล้จะขึ้นเลขเจ็ดแล้วล่ะครับ สุขภาพโดยรวมของท่านในฐานะเป็นผู้สูงวัยขนาดนี้ก็ถือว่ามีสุขภาพแข็งแรงสมบูรณ์ดี ยกเว้นว่าจะมีอาการเจ็บตามข้อมือ ข้อนิ้ว ปวดหลัง ปวดเอว เป็นพักๆ

           อาการเจ็บปวดเหล่านี้แม้จะไม่รุนแรง แต่ก็สร้างปัญหาน่ารำคาญเวลาจะหยิบจะจับของ โดยเฉพาะเครื่องใช้ไม้สอยในครัว ซึ่งปัจจุบันมีของคุณภาพดีให้เลือกใช้มากมาย แต่อาจจะไม่เหมาะกับผู้สูงวัย เนื่องจากมีน้ำหนักมากเกินจะยกไหว หรือไม่ก็ขนาดใหญ่โตจนเกินไป วันนี้ผมจะมาแนะนำเคล็ดลับในการเลือกเครื่องครัวใหม่ให้เหมาะกับผู้สูงอายุ โดยแบ่งเป็นหมวดๆ ตามกรรมวิธีการปรุงอาหาร เชิญตามผมมาเลยครับ

เครื่องครัวสำหรับการหั่น สับ ซอย
          มีดคุณภาพดีจะเป็นมีดที่มีน้ำหนักเหมาะมือ มีด้ามจับแข็งแรง ทำจากวัสดุที่ไม่ลื่นง่าย โดยปกติแล้วเรานิยมใช้มีดที่มีคมด้านเดียวในการหั่น สับ ซอย ซึ่งการใช้มีดลักษณะนี้จะทำให้เกิดการเกร็งข้อมือ และทำให้ข้อต่อกระดูกถูกกระทบกระเทือน ฉะนั้นมีดสับซอยที่เหมาะสำหรับผู้สูงอายุควรเปลี่ยนไปใช้มีดที่เรียกว่า “Rocker Knife” คือมีดที่มีใบมีดแบบวงเดือน มีมือจับ 2 ข้าง ซึ่งมีดแบบนี้ชาวตะวันตกเขาเอาไว้สับพวกเครื่องเทศ สมุนไพร และเนื่องจากมีมือจับ 2 ข้างที่ต้องโยกขึ้นโยกลง 90 องศาในขณะสับ จึงทำให้เกิดการผ่อนแรงได้เป็นอย่างดี อย่างไรก็ตาม ท่านผู้สูงอายุเมืองเราอาจจะไม่คุ้นเคยและไม่ยอมใช้เจ้ามีดแปลกหน้านี้ ก็คงจะต้องค่อยๆ สาธิตวิธีการใช้ในท่านดู รวมถึงโน้มน้าวสรรพคุณต่างๆ ให้ท่านได้ลองใช้กันล่ะครับ


เครื่องครัวสำหรับการผัด ทอด ต้ม
            เครื่องครัวที่ว่านี้ก็คือเครื่องครัวประเภทกระทะและหม้อ ควรเลือกที่มีน้ำหนักเบา ขนาดไม่ต้องใหญ่มาก และอาจทำจากวัสดุอะลูมิเนียมซึ่งจะเคลือบหรือไม่เคลือบสารกันติดกันก็แล้วแต่ความชอบ กระทะหรือหม้อนี้ถ้ามีด้ามจับด้ามเดียว เวลายกควรใช้มือทั้งสองข้างช่วยกันยก หรือจะเลือกเป็นกระทะที่มีหูจับด้วยก็จะเป็นการดี
สำหรับหม้อทอด (Deep Fryer) ควรเลือกซื้อเป็นหม้อทอดไฟฟ้าที่มีหูสำหรับหิ้ว ส่วนหม้อสำหรับต้มน้ำแกงหรือซุปนั้น จากประสบการณ์ของผม ผมลองซื้อหม้อสำหรับต้มบะหมี่หรือซุปเต้าหู้ของคนญี่ปุ่นที่มีขนาดเล็ก ทำจากอะลูมิเนียม มีน้ำหนักเบา ด้ามเป็นไม้ มาให้คุณแม่ใช้ รู้สึกท่านจะชอบใจมาก เพราะเห็นหยิบมาใช้ค่อนข้างบ่อยครับ


เครื่องครัวสำหรับการตำ บด
             ครกหินนี่เลิกพูดได้เลยครับ ครกไม้ก็จะส่งผลให้เกิดการกระแทกของข้อต่อกระดูกอยู่ดี งานนี้ผมขอแนะนำให้เปลี่ยนไปใช้เครื่องบดไฟฟ้าจะดีกว่า ซึ่งสามารถใช้บดได้ทั้งพริก กระเทียม หอม หรือทำน้ำพริกก็ได้ อาจจะหอมน้อยกว่าการตำในครกนิดหน่อย แต่ถ้าดีต่อสุขภาพร่างกายก็ถือว่าคุ้มมากครับ
ถ้าเป็นการบดพอหยาบๆ เช่น บดงา บดถั่วลิสง อาจหยิบยืมครกแบบญี่ปุ่นที่เรียกว่า “Suribachi” มาช่วยในการบด สำหรับขิง กระเทียมที่จะบดในปริมาณไม่มากก็อาจจะซื้อ “ที่ขูดขิงแบบญี่ปุ่น” (Japanese Grater) มาไว้ให้ใช้ครับ สำหรับพริกไทยนั้นเดี๋ยวนี้มีเครื่องบดพริกไทยแบบไฟฟ้าให้เลือกใช้แทนที่บดแบบหมุนกันแล้ว ลองชักชวนให้ท่านหันมาใช้ของเหล่านี้ดูบ้างสิครับ เพราะทั้งใช้งานง่ายและให้ความสะดวกสบายกับชีวิตมากขึ้น

เครื่องครัวสำหรับการนึ่ง ตุ๋น
             ควรเปลี่ยนไปใช้เครื่องนึ่งไฟฟ้าซึ่งมักจะมีน้ำหนักเบา ไม่ยุ่งยาก เติมน้ำที่ฐานเครื่องได้ง่ายกว่าการใช้ซึ้งนึ่งแบบดั้งเดิม ส่วนหม้อตุ๋นควรเลือกใช้หม้อตุ๋นไฟฟ้าหรือหม้อแบบความดันไอน้ำ แต่ควรมีขนาดไม่ใหญ่มากเกินไป


เครื่องครัวสำหรับการเปิดภาชนะบรรจุ
             โดยปกติวิธีในการเปิดฝาขวดแก้วจะใช้ผ้าแห้งหรือหนังสติ๊กมัดรอบขอบฝา จากนั้นก็ออกแรงทั้งหมดที่มีเพื่อเปิดฝาขวด ซึ่งวิธีนี้เป็นวิธีทำร้ายข้อต่อเป็นอย่างมาก ฉะนั้นคุณควรลงทุนซื้อเครื่องเปิดฝากระป๋อง (Jar Opener) ประเภทที่สามารถติดไว้ใต้ตู้หรือชั้นวาง เพื่อเวลาจะเปิดกระป๋องก็สามารถใช้สองมือจับขวดแก้วแล้วช่วยกันหมุนได้ หรืออาจเลือก “เครื่องเปิดฝากระป๋องอัตโนมัติ” (Automatic Jar Opener) ที่เพียงนำขวดใส่ในเครื่องและกดปุ่ม ฝาขวดก็จะถูกเปิดได้อย่างง่ายดาย (อย่างไรก็ตาม เพื่อนผมเคยสอนวิธีการเปิดฝากระป๋องแบบง่ายๆ ซึ่งใช้ได้มาหลายงานแล้ว นั่นคือให้ใช้ด้ามช้อนเคาะเบาๆ รอบขอบฝา แล้วใช้มือหมุนฝา ออกแรงสักหน่อย ฝาจะเปิดได้ง่ายอย่างไม่น่าเชื่อ)


เครื่องครัวสำหรับการอบ
             หากท่านผู้สูงอายุชอบทำอาหารสไตล์ฝรั่งก็คงจะต้องมีการอบเข้ามาเกี่ยวข้องมากหน่อย ไม่ว่าจะเป็นอบคุกกี้ อบขนมเค้ก อบเนื้อสัตว์ อบมันฝรั่ง ฯลฯ ผมขอแนะนำว่าถาดที่ใช้ในการอบไม่ควรใช้ถาดที่มีขอบยกขึ้นมาเหมือนขอบถาดทั่วไป แต่ควรเลือกถาดประเภทที่มีหูจับสองข้างที่จับได้อย่างมั่นคงจะดีกว่าครับ


เครื่องครัวสำหรับการผสมและนวด
            อาจมีสักครั้งที่ท่านผู้สูงอายุที่บ้านของคุณจะต้องใช้เครื่องนวดผสมสำหรับอาหารไทยอย่างทอดมัน ลูกชิ้น หรืออาหารฝรั่งอย่างเค้ก ขนมปัง คุกกี้ เครื่องมือที่จะช่วยในการผสมและนวดก็คือ “เครื่องผสมไฟฟ้า” (Food Processor) ซึ่งควรใช้แบบตั้งโต๊ะ (Stand Mixers) หรือถ้าจะต้องนวดเพื่อทำแป้งโดขนมปังอาจเลือกซื้อเครื่องทำขนมปังอัตโนมัติ (Bread Machine) เพื่อช่วยทุ่นแรงในเรื่องการนวดและการอบไปเลย แต่ทั้งนี้ก่อนซื้อควรต้องดูงบประมาณในกระเป๋าและความถี่ในการอบขนมปังเองเสียก่อนว่ามีบ่อยครั้งแค่ไหน ก็เพื่อความคุ้มค่าในแง่เศรษฐกิจครับ


อุปกรณ์อื่นๆ
             - ควรมีเก้าอี้ให้ท่านผู้อาวุโสได้นั่งพัก ในกรณีที่จะต้องใช้เวลาอยู่ในครัวนานๆ
             - จานชามชุดใหม่ที่จะซื้อให้ท่าน ไม่ควรซื้อที่ทำจากกระเบื้องหนา ควรซื้อจานชามที่ทำจากเมลามีนหรือพอร์ซเลนเนื้อบาง นอกจากนี้ตู้สำหรับเก็บจานชามก็ไม่ควรวางไว้บนชั้นที่สูงเกินไป หรือเก็บไว้ในตู้ที่จะต้องก้มลงไปหยิบ แต่ควรจัดให้อยู่ในระดับพอดีที่สามารถหยิบได้สะดวก
             - พยายามเลือกใช้ภาชนะเก็บอาหารที่เป็นพลาสติกเพราะมีน้ำหนักเบา (แต่ต้องแน่ใจว่าเป็นพลาสติกที่ใช้ได้กับอาหารด้วย) และเลือกภาชนะที่มีการเปิด-ปิดสะดวก หลีกเลี่ยงภาชนะบรรจุที่มีการปิดฝาแบบหมุนเกลียว

            ก่อนจะจบบทความนี้ ผมขอแถมวิธีการจัดครัวเพื่อให้สะดวกสำหรับท่านผู้สูงอายุสักนิด นั่นคือ
             - จัดครัวให้มีแบบแผนง่ายๆ ไม่ซับซ้อน
             - จัดเครื่องครัวไว้ใกล้ๆ กับสถานที่ที่จะต้องนำไปใช้
             - ติดชั้นวางอุปกรณ์ในระดับที่ไม่สูงหรือต่ำจนเกินไป
             - วางข้าวของเครื่องใช้ที่ใช้บ่อยๆ บนชั้นที่มีความสูงระหว่างระดับหัวเข่าถึงไหล่  

                เลือกซื้อเครื่องครัวให้เหมาะกับท่านผู้ใหญ่ นอกจากจะเป็นการช่วยรักษาสุขภาพให้ท่านแล้ว ยังช่วยส่งเสริมให้ท่านได้ทำครัวอย่างแฮปปี้มีความสุข แถมเราคนซื้ออาจจะได้อานิสงส์เป็นอาหารอร่อยๆ มาเสิร์ฟให้ทุกมื้อๆ ก็เป็นได้นะครับ