ภาชนะสำหรับเสิร์ฟมีหน้าที่หลักๆ คือ เป็นภาชนะเพื่อบรรจุและลำเลียงอาหารจากห้องครัวมาสู่โต๊ะอาหาร รวมถึงเป็นสิ่งที่จะช่วยเสริมให้อาหารจานนั้นดูโดดเด่นมากยิ่งขึ้น

       รูปร่าง ขนาด และวัสดุที่ใช้ทำภาชนะสำหรับเสิร์ฟนั้นมีมากมายเกินกว่าจะบรรยายได้อย่างครบถ้วน ฉะนั้นในที่นี้ผมจะขอกล่าวถึงภาชนะสำหรับเสิร์ฟอาหารพิเศษบางจาน ที่คุณสามารถเตรียมเองที่บ้านเพื่อเสิร์ฟให้แก่สมาชิกในครอบครัว หรือเตรียมพร้อมสำหรับงานปาร์ตี้เล็กๆ กับญาติสนิทมิตรสหายได้ก็แล้วกันนะครับ

Seafood Server
คือจานหรือถาดขนาดใหญ่สำหรับใส่อาหารทะเล... แล้วทำไมจึงต้องมีถาดเฉพาะสำหรับอาหารทะเล?
เรื่องของเรื่องก็คือ มีอาหารฝรั่งเศสที่สุดแสนจะคลาสสิกจานหนึ่ง ชื่อว่า “Plateau de fruits de mer” หรืออาจเรียกแบบไทยๆ ว่า “สด...จากทะเล” ซึ่งจริงๆ อาหารจานนี้ไม่มีคำนิยามแน่นอน แต่มีหลักในการเตรียมคือ ให้นำความสดจากท้องทะเลขึ้นมาเสิร์ฟบนโต๊ะอาหารโดยที่มีการปรุงแต่งน้อยที่สุด เพื่อให้คนกินได้ลิ้มลองรสชาติของอาหารทะเลสดๆ

        วิธีการจัดวางนิยมนำอาหารทะเลหลายๆ ชนิดที่มีสีสันและรูปทรงแตกต่างกัน เช่น กุ้ง ปู หอย ปลา ปลาหมึก มาวางเรียงบนถาดขนาดใหญ่อย่างมีศิลปะ ฉะนั้นอาหารจานนี้จึงไม่มีสูตรตายตัว ชนิดของอาหารทะเลที่นำมาวางในถาดจะขึ้นอยู่กับฤดูกาล อะไรสด อะไรดี ก็จะนำมาเสิร์ฟ

        ที่ยกอาหารจานนี้ขึ้นมาก็เพื่อให้เป็นไอเดียสำหรับคุณแม่บ้านได้นำมาประยุกต์ สร้างความประหลาดใจให้แขกผู้มาเยือน หรือเมื่อใดมีโอกาสได้ไปเที่ยวทะเล ซื้อปลา ปู กุ้ง หอยสดๆ มา แทนที่จะลวก นึ่ง ต้มในหม้อเฉยๆ ก็นำมาจัดวางบนถาดอาหารขนาดใหญ่ ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้ก็สามารถสร้างความแตกต่างและความตื่นตาตื่นใจให้แก่สมาชิกโดยไม่ต้องเสียเงินไปดูเขาจัดในโรงแรมแต่อย่างใด

         ภาชนะสำหรับเสิร์ฟอาหารจานนี้ต้องมีขนาดใหญ่พอสมควร ทำจากอะลูมิเนียม สเตนเลส หรือเซรามิกก็ได้ ตามหลักแล้วต้องบรรจุน้ำแข็งรองด้านล่างเพื่อรักษาความสดของอาหารทะเลเอาไว้ นอกจากจะใช้ถาดแบนแล้ว คุณอาจใช้ถาดแบบ 2 ชั้นหรือ 3 ชั้น (Double or Triple-tiered Platters) เพื่อเป็นการประหยัดเนื้อที่ และเป็นการนำเสนอจานอาหารให้น่าสนใจยิ่งขึ้น

        สำหรับอาหารที่เสิร์ฟสดโดยไม่ต้องผ่านความร้อน ได้แก่ หอยนางรม และเนื้อปลาบางชนิด (ในกรณีที่จะเสิร์ฟเป็นซาชิมิ) จะต้องแน่ใจว่าสดจริงๆ รวมทั้งนำมาจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เพื่อให้มั่นใจในเรื่องของสุขอนามัย ส่วนกุ้ง ปู หอย ให้นำไปลวกพอสุกแล้วรีบยกขึ้นมาแช่ในน้ำสะอาดผสมน้ำแข็งทันที เพื่อไม่ให้เนื้อแข็งและคงความกรอบเด้งน่ากิน

         น้ำจิ้มก็เตรียมกันไปตามอัธยาศัย ถ้าใช้จิ้มซาชิมิ ขาดไม่ได้ต้องมีวาซาบิและซอสโชยุ แต่ถ้ากินหอยนางรมแบบไทยบ้านๆ ก็ต้องมีมะนาว ยอดกระถิน หอมแดงเจียว ซอสพริก รวมถึงมีน้ำจิ้มที่ทำจากกระเทียม พริกขี้หนู ใบผักชี เกลือ มะนาว ปั่นผสมให้เข้ากันเตรียมไว้สำหรับจิ้มอาหารทะเลอื่นๆ หากเป็นแบบฝรั่งสักหน่อยก็อาจมีมายองเนส ซอสมะเขือเทศ ซอสมัสตาร์ด หรือเพียงวางเลมอนเคียงไว้ก็อาจจะเพียงพอ

Appetizer Server
คือภาชนะสำหรับเสิร์ฟอาหารว่าง ในที่นี้ผมขอแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ

      - ภาชนะสำหรับอาหารว่างชิ้นพอคำ สามารถแบ่งย่อยได้อีก 2 ชนิด คือ แบบ “เสิร์ฟเย็น” (เช่น อาหารค็อกเทลต่างๆ) และ “เสิร์ฟร้อน” (อาหารทอด ย่าง นึ่ง)
ภาชนะวางอาหารแบบเสิร์ฟเย็นนิยมเป็นภาชนะแบนกว้าง ไม่บดบังความงามของชิ้นอาหารที่ได้รับการประดิดประดอยมาอย่างดี ถ้าเสิร์ฟในจานก็จะเป็นจานแบนกว้างที่ไม่มีขอบ ไม่มีลวดลาย สีของจานตัดกับสีของอาหาร ถ้ามีลวดลายก็มีเพียงเล็กน้อยพองาม และเพื่อเป็นการประหยัดเนื้อที่และเพิ่มความน่าสนใจ อาจวางจานหรือถาดเสิร์ฟบนขาตั้งที่มีความสูงลดหลั่นกัน ส่วนอาหารว่างที่ต้องมีน้ำซอสราดก็อาจจัดเสิร์ฟในช้อนที่เรียกว่า “Appetizer Spoon” จัดเป็นคำๆ ไป

         ภาชนะวางอาหารแบบเสิร์ฟร้อน ถ้าเป็นอาหารทอดน้ำมันท่วม คุณอาจเสิร์ฟในตะกร้าไม้ไผ่สานที่รองด้วยกระดาษซับน้ำมัน แล้ววางอาหารทอดไว้หลวมๆ เพื่อไม่ให้เกิดไอน้ำสะสม ซึ่งจะทำให้อาหารนิ่ม ส่วนอาหารย่างอาจวางในจานปกติได้ แต่มีเคล็ดลับว่าเมื่อย่างเสร็จใหม่ๆ ร้อนๆ อย่าเพิ่งหั่นเป็นชิ้นเล็ก เพราะจะทำให้น้ำในเนื้ออาหารไหลออกมา ทำให้ชิ้นอาหารกระด้าง ควรรอให้อุ่นเสียก่อนจึงหั่น สำหรับอาหารนึ่ง เช่น ข้าวเหนียว อาจใส่ไว้ในกระติ๊บเพื่อคงความร้อนและความนุ่มไว้ ถ้าเป็นติ่มซำก็ใส่ไว้ในเข่งไม้ไผ่แบบจีน และยกมาเสิร์ฟโดยใช้จานเล็กๆ รองมา เมื่อยังไม่กินในทันทีควรปิดฝาไว้ มิฉะนั้นผิวหน้าของอาหารจะแห้งและแข็งกระด้าง

          - ภาชนะสำหรับอาหารว่างที่ต้องกินประกอบกัน อาหารว่างบางอย่างต้องกินประกอบกัน เช่น “Crudit?s” ซึ่งเป็นอาหารว่างชนิดที่ใช้ผักสดหรือผักลวก เช่น แท่งแครอต เซเลรี หน่อไม้ฝรั่ง จิ้มกับซอสต่างๆ หรือ “Nacho” แผ่นตอร์ติญา (Tortilla) จิ้มซอสซัลซา (Salsa) หรือซาวร์ครีม (Sour Cream) หรือแม้กระทั่งอาหารว่างแบบไทย เช่น เมี่ยงชนิดต่างๆ บางครั้งอาจจัดใส่ในภาชนะที่แบ่งช่องแยกกันชัดเจน และวางอยู่บนถาดหมุนได้ที่เรียกว่า “Lazy Susan” หรือ “Turntable” เพื่อความสะดวกในการหยิบอาหาร


Cake/Cup cCake Stand
Cake Stand เป็นแท่นวางเค้กที่ทำจากอะลูมิเนียม พลาสติก อะคริลิก ไม้ หรือแก้ว มีฝาปิดทำด้วยพลาสติกหรือแก้วใส เพื่อให้สามารถมองเห็นเค้กที่อยู่ภายในได้ แท่นวางเค้กนอกจากจะเป็นแท่นเดี่ยวแล้ว ยังมีแท่นวางเค้กแบบ 2 ชั้นและ 3 ชั้นซึ่งนิยมใช้ในงานพิธีต่างๆ รวมถึงที่วาง Cupcake ซึ่งใช้ลวดดัดเป็นฐานรองถ้วยเค้ก และถ้าคุณจะเสิร์ฟเค้กโดยการตัดแบ่งเป็นชิ้น อย่าลืมเตรียมมีดและที่เสิร์ฟเค้ก (Cake Server) พร้อมจานแบ่งไว้ด้วย

Food Warmer
อาหารบางประเภท เช่น แกงจืด ซุป ช็อกโกแลต เนยแข็ง (สำหรับฟองดู) อาหารทอด คุณอาจต้องใส่ในภาชนะเสิร์ฟอาหารที่ต้องอุ่นร้อนตลอดเวลา เช่น ชุดหม้อสเตนเลสสำหรับอุ่นช็อกโกแลตหรือเนยแข็ง โดยอาศัยความร้อนจากเทียน หรือใช้ถาดอุ่นอาหารวางบนอ่างน้ำร้อน หากเป็นอาหารทอด นึ่ง ย่าง อาจให้ความร้อนแก่อาหารโดยใช้ชุดโคมไฟอินฟราเรดส่องไฟลงมาที่ตัวอาหารโดยตรง

Serving Tray
นอกจากการจัดวางอาหารบนจานเสิร์ฟโดยตรงแล้ว ภาชนะอีกประเภทหนึ่งที่มีความสำคัญ ช่วยในการลำเลียงอาหารจานเล็กจานน้อยจากในครัวมาสู่โต๊ะอาหารก็คือ “ถาดลำเลียงอาหาร” ซึ่งอาจทำจากไม้ พลาสติก อะลูมิเนียม สเตนเลส พิวเตอร์ รูปร่างมีทั้งสี่เหลี่ยม วงกลม วงรี ขนาดเล็กใหญ่ตามการใช้งาน แต่ไม่ว่าจะใช้ถาดชนิดใด ปัญหาที่มักเกิดขึ้นเสมอก็คือ การลื่นไถลของภาชนะในถาด และการยกที่ไม่สมดุลเนื่องจากเราไม่ได้เป็นมืออาชีพ ฉะนั้นผมจึงมีเคล็ดลับเล็กๆ น้อยๆ สำหรับการใช้ถาดลำเลียงอาหารมาฝากคุณแม่บ้านดังนี้ครับ

       - หากคุณใช้ถาดกลมในการเสิร์ฟเครื่องดื่มหรืออาหารว่าง ควรใช้ผ้าสีขาวรองก้นถาดก่อน เพื่อป้องกันไม่ให้ภาชนะที่จะวางในถาดลื่นไถล
      - วิธีการถือถาด ให้ใช้มือข้างหนึ่งถือถาดโดยให้ฝ่ามืออยู่ตำแหน่งกลางถาด งอแขนเป็นรูปตัวแอล ให้ข้อศอกชิดข้างตัว มือและถาดจะได้ยื่นไปข้างหน้าเพื่อสร้างสมดุลให้เกิดขึ้น
      - เมื่อคุณจะยกหรือวางถาด ให้ย่อเข่าลงแล้ววาง อย่าโก้งโค้งตัววางถาด เพราะจะทำให้เสียสมดุลได้
      - ถาดที่คุณใช้จะต้องสะอาดและควรมีน้ำหนักไม่มากไม่น้อยเกินไป
      - หากเป็นถาดขนาดใหญ่เพื่อใช้เสิร์ฟจานอาหาร ให้วางจานอาหารที่ใหญ่หรือหนักที่สุดไว้กลางถาด ส่วนจานอาหารเล็กๆ ให้วางอยู่รอบนอก
      - จานอาหารที่วางบนถาดควรมีจำนวนพอสมควร ไม่น้อยเกินไปจนไถลลื่น หรือมากเกินไปจนซ้อนเกยกับอาหารจานอื่น
      - ถ้าคุณเสิร์ฟจานอาหารขนาดใหญ่ให้เสิร์ฟเข้าทางซ้ายมือของผู้ที่นั่งโต๊ะ แต่ถ้าเป็นอาหารที่แบ่งใส่ถ้วยหรือจานเรียบร้อยแล้วให้เสิร์ฟทางขวา ยกเว้นขนมปัง เนย และสลัด ให้เสิร์ฟทางซ้าย
      - อย่าเสิร์ฟอาหารผ่านหน้าแขกที่นั่งอยู่
      - การยกจานเพื่อเสิร์ฟ อย่าใช้นิ้วมือจับด้านบนขอบจาน แต่ให้ใช้นิ้วหัวแม่มือวางแนบไปกับสันขอบจาน และใช้อุ้งมือพยุงจานให้มั่นขณะเสิร์ฟ
      - อย่าเสิร์ฟอาหารที่ตกจากจานให้แขก และห้ามใช้นิ้วหยิบจับอาหารเด็ดขาด
      - ควรเสิร์ฟอาหารให้เด็ก สุภาพสตรี และผู้มีอาวุโสก่อน

             การเตรียมอาหารเพื่อเสิร์ฟภายในบ้าน หากเพิ่มความพิถีพิถัน ทำให้ดูงดงามและถูกต้องเข้าไว้ นอกจากจะทำให้สมาชิกภายในบ้านรู้สึกตื่นเต้นและเพลิดเพลินไปกับอาหารแต่ละมื้อแล้ว ยังทำให้คุ้นเคยกับมารยาทในการกินอาหารที่ถูกต้อง รวมทั้งได้รับรู้ถึงความรักความเอาใจใส่ของคุณแม่บ้านอีกด้วย เหนื่อยแค่ไหนผมก็ว่าคุ้มค่านะครับ